Հարցեր և վարժություններ.
Ինչպե՞ս են դասակարգվում նյութերը ըստ բաղադրության, սահմանեք, գրեք օրինակներ…
Նյութերը դասակարգում ենք 2 տեսակի՝ պարզ և բարդ: Պարզ նյութերը կազմված են մեկ քիմիական տարրի ատոմներից: Օրինակ՝ Օ3, Cl2, և այլն: Բարդ նյութերը կազմված են տարբեր քիմիական տարրերի ատոմներից: Օրինակ՝ SO4, Fe2O, և այլն:
Ինչպե՞ս են դասակարգվում նյութերը ըստ ծագումնաբանության, գրեք օրինակներ…
Օրգանական են կոչվում են այն բարդ քիմիական միացությունները, որոնց կազմի մեջ մտնում է ածխածինը: Բացառություն են կազմում այս4 կարբիդները, ցիանիդները, կարբոնատները, ածխածնի օքսիդը, որոնք անօրգանական նյութեր են: Օրգանական նյութերն ունեն կենդանական կամ բուսական ծագում:
Անօրգանական քիմիական միացությունները հիմնականում չեն ներառում ածխածին-ջրածին կապեր, բացառությամբ որոշ նյութերի: Անօրգանական նյութերը բաժանվում են երկու խմբի՝ պարզ նյութեր և քիմիական միացություններ: Պարզ նյութերն իրենց մեջ ներառում են՝ մետաղներ, ոչ մետաղներ, ազնիվ գազեր: Իսկ բարդ նյութերը, քիմիական միացությունները՝ օքսիդներ, հիմքեր, թթուներ, աղեր:
Անօրգանական նյութերի ինչպիսի՞ օրինակներ գիտեք, գրեք օրինակներ…
- Թթվածին՝ O
- Ջուր՝ H2O
- Խմելու սոդա՝ NaHCO3
- Երկաթ՝ Fe
Օրգանական նյութերի ինչպիսի՞ օրինակներ գիտեք…
- Ճարպերը՝ կենդանական և բուսական,
- Ամինաթթուները, որոնք սպիտակուցների կառուցվածքային «աղյուսիկներն» են,
- Գլյուկոզը, ֆրուկտոզը, այլ շաքարները,
- Մրջնաթթուն, քացախաթթուն, մրգերում և բույսերում պարունակվող այլ թթուները,
- Բնական գազը, նավթը և դրա թորման արգասիքները՝ բենզինը, կերոսինը,
- Ածխաջրածինները՝ պրոպանը, բութանը, ացետիլենը,
- Էթիլ սպիրտը,
- Ացետոնը,
- Եվ այլն…
Ո՞ր նյութերն են ավելի շատ, օրգանականը, թե՞ անօրգանականը, պատասխանը հիմնավորեք…
Անօրգանական նյութերն ավելի շատ են, քանի որ ոչ բոլոր տարրերն են պարունակում ածխածին:
Հետևյալ նյութերից ընտրեք անօրգանական նյութերը և գրեք դրանց քիմիական բանձևերը. թթվածին, կերակրի աղ, շաքար, երկաթ, ջուր, քլոր, խմելու սոդա, գլյուկոզ, ծծմբական թթու, ազոտ, սպիտակուց, պղինձ, գինու սպիրտ, ածխաթթու գազ, շմոլ գազ, ճարպ:
| Քիմիական նյութը | Բանաձևը |
| թթվածին-անօրգանական | O |
| կերակրի աղ-անօրգանական | NaCl |
| շաքար-օրգանական | C12H22O11 |
| երկաթ-անօրգանական | Fe |
| ջուր-անօրգանական | H2O |
| քլոր-անօրգանական | Cl |
| խմելու սոդա-անօրգանական | NaHCO3 |
| գլյուկոզ-օրգանական | C6H12O2 |
| ծծմբական թթու-անօրգանական | H2SO4 |
| ազոտ-անօրգանական | N |
| սպիտակուց-օրգանական | C9H11NO3 |
| պղինձ-անօրգանական | Cu |
| գինու սպիրտ-օրգանական | C2H5OH |
| շմոլ գազ-անօրգանական | CO |
| ածխաթթու գազ-անօրգանական | CO2 |
Որոշեք Ձեր ընտրած բարդ անօրգանական նյութերի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները«« MR, որակական և քանակական բաղադրությունները՝ տարրերի զանգվածային հարաբերությունները, զանգվածային և մոլային բաժինները:
Ածխաթթու գազ-CO2
Mr(CO2)=12+16*2=12+32=44
Ar(C):Ar(O)=12:32=3:8
w(C)=12/44*100%=27,27%
w(O)=100%-27,27%=72,73%
Հաշվարկային֊ լաբորատոր փորձեր` <<Անօրգանական շղթաներ>>
Գրեք ներքոբերյալ անօրգանական շղթաների ռեակցիաների հավասարումները, հավասարեցրեք և նշեք ռեակցիայի տեսակը.
Ըստ սկզբնանյութերի և վերջանյութերի թվի ու բաղադրության՝ ռեակցիաները լինում են.
Միացման քիմիական ռեակցիայի ժամանակ երկու կամ ավելի նյութերից ստացվում է մեկ բարդ նյութ:
Քայքայման ռեակցիայի ժամանակ մեկ բարդ նյութի քայքայումից ստացվում են երկու կամ ավելի նյութեր:
Տեղակալման է պարզ և բարդ նյութերի միջև ընթացող այն քիմիական ռեակցիան, որի ժամանակ պարզ նյութը կազմող ատոմները տեղակալում են բարդ նյութի բաղադրությունում առկա տարրերից որևէ մեկի ատոմները:
Փոխանակման ռեակցիաները ընթանում են 2 բարդ նյութերի միջև, որոնք փոխանակվում են իրենց ատոմներով: Ռեակցիայի ընթանալու պայմաններն են` ջերմության անջատում, նստվածքի առաջացում, գազի անջատում, գույնի փոփոխություն, հոտի առաջացում և այլն:
- Մետաղ-հիմնային օքսիդ-հիմք-աղ Mg→ MgO →Mg(OH)2→ MgCl2
Mg+O2→MgO հիմնային օքսիդ է, միացման ռեակցիա
MgO+H2O→Mg(OH)2 մագնեզիումի հիդօքսիդ, միացման ռեակցիա
Mg(OH)2+2HCl→MgCl2+2H2O մագնեցիումի քլորիդ, փոխանակման ռեակցիա
- Քանի՞ գրամ աղ MgCl2 կստացվի, եթե այրել ենք 4,8 գրամ մագնեզիում:
- Ոչ մետաղ→ թթվային օքսիդ→ թթու→ աղP→P2O5→H3PO4 →Na3PO4:
4P+5O2→2P2O5 ֆոսֆորական օքսիդ, միացման ռեակցիա
P2O5+3H2O=2H3PO4 օրթոֆոսֆորական թթու, միացման ռեակցիա
H3PO4+3NaCl=Na3PO4+3HCl օրթոֆոսֆորական նատրիում, փոխանակման ռեակցիա
- Քանի՞ գրամ աղ`Na3PO4 կստացվի, եթե այրել են 6,2 գրամ ֆոսֆոր:
Գամեր Մարգարյան 